2016 Yılı Oda Hesapları 2017 Hizmet Ücretleri Tarifesi Meslek Grupları ve Faaliyet Kodları (NACE) Stratejik Plan
Sicil Rehberi Ticari İşlemler Rehberi Ticaret Sicili Müdürlüğü Duyuruları Mersis Danışma Masası
İşten Ayrılış Bildirgesi Kredi Protokolleri İndirimli Kuruluşlar Eğitimler
Fuar Teşvikleri Fuar Ziyaretleri Dış Ticaret Talepleri Reklam Fiyat Tarifesi

Enerji


İnsan yaşamının vazgeçilmez girdilerinden biri olan enerji kaynakları tarihsel süreç incelendiğinde sanayileşme ve üretime geçiş anlamında önemli birer dönüm noktası olmuştur. Bir ülkede enerjinin yeterli, zamanında, kaliteli, ekonomik, güvenilir ve temiz olarak sunumu o ülkenin gelişmişlik düzeyini belirleyen önemli göstergelerden biridir.

Günümüzde enerjiye talep sürekli artarken, fosil yakıt kaynakları da hızlı bir şekilde tükenmektedir. Sürdürülebilir bir doğa dengesinin sağlanması için enerji kaynak çeşitliğinin sağlanması günümüzde büyük önem kazanmıştır. Yakın gelecekte çevresel sorunlara bağlı olarak kaynakların tükenecek olması gerçeğinin ortaya çıkması, kalkınmanın sürdürülebilir olması yönündeki zorunluluğun gerek bireysel gerek ulusal gerek uluslararası düzeyde anlaşılmasını sağlamıştır. Bu doğrultuda; enerji üretiminin ve tüketiminin sürdürülebilir kalkınma kapsamında gerçekleştirilmesi, günümüzün en önemli hedeflerinden birisi haline gelmiştir.

Gelinen nokta itibariyle yenilenebilir enerji üretiminin, dünya çapında bir öncelik haline gelmesi kaçınılmaz olmuştur.

İzmir ve enerji sektörü birlikte ele alındığında; İzmir’in yenilenebilir enerji sektöründeki potansiyeli ilk akla gelen husustur.

İzmir Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan “İzmir İçin Stratejik ve Yükselen Sektörler” çalışmasında; yenilenebilir enerji de bu stratejik sektörlerden biri olarak gösterilmektedir.

Söz konusu raporda;

  • “Son zamanlarda özellikle elektrik üretimi, kentsel ısıtma, turizm ve seracılık alanlarında önemi artan enerji kaynakları İzmir’in sahip olduğu potansiyelle değerlendirilmesi gereken bir sektör olarak karşımıza çıkmaktadır. İzmir ilinde rüzgar, jeotermal ve güneş gibi sürdürülebilir, yenilenebilir enerji ve biyoenerji kaynaklarının üretimi, işletimi, dağıtımı zaten belli bir düzeye kadar getirilmiştir. Fakat bu alanların daha da geliştirilmesi ildeki diğer sektörlerin gelişimine de katkı sağlayacaktır.”

denmektedir.

Ayrıca, Onuncu Kalkınma Planı ile uyumlu olarak İZKA’nın Ernst &Young ile birlikte hazırladığı Yatırım Tanıtım Stratejisi ve Eylem Planı çerçevesinde İzmir için yenilenebilir enerji sektörü stratejik yatırım sektörlerinden biri olarak belirlenmiştir.

Yine KPMG tarafından hazırlanan Yenilenebilir Enerji Raporuna göre, İzmir ve çevresinin rüzgâr enerjisi konusunda büyük avantaja sahip olduğu belirtiliyor. Ayrıca İzmir, yılın yaklaşık 300 günü güneş gördüğünden de hareketle, her iki yenilenebilir enerji kaynağındaki avantajlarıyla İzmir, son yıllarda bu alanda önemli yatırımların adresi olarak gösterilmektedir.

İzmir'in enerji yönetiminde temel hedefi de; yerli ve yenilenebilir enerji kaynakları üretimine katkıda bulunarak ülkemiz ekonomisine katkıda bulunmak ve dışa bağımlılığımızı azaltmaktır. Çünkü yenilenebilir enerji kaynakları açısından Türkiye önemli bir potansiyele sahiptir. Bu potansiyelinin önemli bir bölümünü ise İzmir’den almaktadır.

Buradan hareketle; İzmir’in yenilenebilir enerji potansiyeline bakıldığında; 

Rüzgar Enerjisi: Türkiye Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Atlası’na göre rüzgar enerjisini kullanarak elektrik üretebilecek yerler içinde İzmir, potansiyeli en yüksek olan illerden biridir. 

Ege Bölgesi Türkiye’nin rüzgar enerjisi potansiyelinin önemli bir bölümünü elinde tutmaktadır. İzmir, rüzgar enerjisi potansiyeli açısından Türkiye sıralamasında üçüncü sırada yer almaktadır. 

Buna göre; 2015 yılı itibariyle, İzmir, Türkiye’de kurulan ilk rüzgar enerjisi santraline ev sahipliği yapan, RES kurulu gücü 700 MW’ı aşmış, önümüzdeki 3 sene içerisinde 1.200 MW kurulu güce ulaşması beklenen bir şehirdir.

REPA çalışmaları kapsamında İzmir’in 2.370 km2’lik alanına karşılık gelen 11.854 MW olduğu tahmin edilen İzmir rüzgar enerjisi potansiyelinin şu an itibariyle sadece oldukça az bir kısmı kullanılmakta olup bu potansiyelden üretilebilecek toplam enerji miktarı 31 milyar kWh/yıldır. 

Güneş Enerjisi: İzmir'in sahip olduğu uygun hava koşulları nedeniyle önemli potansiyellerinden biridir. Türkiye’de yıllık güneş enerjisi dağılımı, 1.100 – 1.600 kWh/m2 olup İzmir ise yılda 1.680 kWh/m2 güneş almaktadır. Bu doğrultuda İzmir iline gelen güneş enerjisinin Türkiye ortalamasının üzerinde olduğunu söylemek mümkündür.

2015 yılı itibariyle, İzmir’de toplam 10.904 MW kurulu güce sahip 34 adet güneş enerjisi santrali (GES) bulunmakta, 20.810 MW’lık 5 yeni GES projesinin yapımı ise devam etmektedir.

Jeotermal Enerji: İzmir, jeotermal enerji açısından oldukça güçlü bir potansiyele sahiptir. Jeotermal kaynağın bulunduğu bölgeler şu şekildedir:  Seferihisar (Karakoç, Doğanbey, Cumalı ve Tuzla), Balçova-Narlıdere, Dikili (Kaynarca, Bademli, Çamur Ilıcaları, Nebiler, Kocaoba), Bergama (Güzellik Ilıcası, Dübek, Paşa Ilıcası-Allianoi), Çeşme (Ilıca, Alaçatı, Şifne), Aliağa (Ilıcaburnu, Samurlu, Güzelhisar, Biçer, Helvacı), Çiğli-Menemen (Ulukent), Urla (Gülbahçe), Bayındır (Vardar Ilıcaları) ve Menderes ve Kemalpaşa’dır. 

İzmir ilindeki Jeotermal Enerji potansiyelinin büyük bir kısmı konut ısıtmasında kullanılmaktadır. Jeotermal sera ısıtma sistemleri ise jeotermal enerjinin kullanıldığı diğer önemli alanlardan biridir. Bununla birlikte İzmir’de kurulu herhangi bir Jeotermal Elektrik Santrali bulunmamaktadır.

Konut ısıtmada konut ısıtma için yaklaşık olarak 212.000 konut eşdeğeri potansiyel varken sahip olduğu konut potansiyelinin yalnızca % 11’inin kullanıldığı, 19.000 dönümlük sera ısıtması potansiyelinin ise yalnızca % 3'ünün kullanıldığı bilinmektedir. Bölgede bulunan jeotermal kaynak sıcaklıklarındaki çeşitlilik,  kullanım alanının genişlemesine olanak vermektedir.  

Biyokütle Enerjisi: Biyokütle ve biyogaz enerjisi açısından İzmir’de yapılan çalışmalara bakıldığında, Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü bünyesinde faaliyet gösteren Biyokütle Enerji Sistemleri ve Teknolojileri Merkezi tarafından bu alanda önemli çalışmalar yürütüldüğü görülmektedir. Bu projelerden en önemlisi Kırsal Kesim Biyogaz Teknolojilerinin Geliştirilmesi ve Yaygınlaştırılması Projesi olup projenin hedefi, hayvansal ve bitkisel atıkların biyogaz teknolojileri ile ekonomik değere dönüştürülmesi, oluşturulan bilgi ve deneyim birikiminin, üreticilerle ve son kullanıcılarla paylaşılması ve biyogaz teknolojilerinin kırsal kesimde yaygınlaştırılması olarak özetlenmektedir.

Bu amaçla da İzmir iline bağlı büyükbaş hayvan potansiyeli yüksek olan 11 ilçede pilot tesisler kurulmuş olup izlenmektedir.

Ancak İzmir’de biyokütle potansiyelinin henüz ortaya çıkartılmadığı görülmektedir.

İzmir’de tarımsal üretim sonucu kullanılabilir atık miktarı ve toplam ısıl kapasitesi 88.141.699 GJ/yıl’dır.

Hayvancılık faaliyetleri kapsamında değerlendirildiğinde; İzmir’de hayvancılık faaliyetlerinden biyokütle enerjisi üretilmesine yönelik toplam ısıl kapasitesi 3.656.825 GJ/yıl’dır.

Dalga Enerjisi: NATO’nun “Barış için Bilim” adlı biriminin sponsorluğunda yapılan NATO TU WAVE projesi sonucunda hazırlanan “Türk Kıyı Rüzgarları ve Derin Dalga Atlası Çalışması”na dayanarak hazırlanan “Dalga Enerjisi ve Türkiye’nin Dalga Enerjisi Teknik Potansiyeli” çalışmasında İzmir kıyılarının yüksek potansiyeli olduğu görülmektedir.

Ege Denizi ve Akdeniz üzerindeki rüzgar potansiyeli 4-17 kW/m’lik yıllık ortalama dalga gücünde bir yoğunlaşmaya neden olmaktadır. Bu doğrultuda; dalga enerjisinden yararlanmak için en uygun yer, İzmir-Antalya arasına denk gelen denizlerdir.

İzmir; rüzgar, jeotermal, biyokütle ve güneş enerjileri açısından yüksek potansiyeli ve coğrafi konumunun yarattığı avantajlar sonucu yenilenebilir enerji konusunda bir merkez olma özelliğine sahiptir. Avrupa'da  rüzgar  enerjisi  konusunda  mekan  sıkıntısı yaşanmaya başladığı için  gözler  ülkemize  çevrilmektedir.  Selanik'ten  Bodrum'a kadar  olan  Çanakkale,  Balıkesir,  İzmir,  Bodrum  hattında  merkez konumundaki  İzmir  tedarikçi  firmalar  için  bir  merkez  niteliğindedir.

Özellikle Dikili ve Seferihisar'da jeotermal elektrik üretimi; Balçova, Seferihisar, Aliağa, Dikili, Bergama  ve Çeşme'de ise konut ısıtma amaçlı jeotermal kaynak kullanımı önerilmektedir. Ayrıca, rüzgar enerjisinden elektrik üretimi konusunda Bergama, Dikili, Aliağa, Foça, Karaburun, Çeşme ve Seferihisar ilçelerinde yatırımlar gerçekleştirilmesi avantajlıdır.

İzmir; rüzgar, jeotermal, biyokütle ve güneş enerjileri açısından yüksek potansiyeli ve coğrafi konumunun yarattığı avantajlar sonucu yenilenebilir enerji konusunda bir merkez  olma  özelliğine sahiptir.

Yenilenebilir enerji sektörünün yanısıra İzmir, Hidro Elektrik Santrali, Rüzgar Enerjisi Santrali ve Termik santraller dışında özel kuruluşlara ait otoprodüktörler, kojenerasyon santralleri ve OSB'lere ait elektrik üretim üniteleri bulunan bir kenttir. 

Doğalgaz açısından İzmir’in durumu değerlendirildiğinde; İzmir'de doğalgazın sanayide kullanımının oldukça yaygın olduğu görülmektedir. Özellikle OSB’lerin elektrik talebinin önemli bir kısmı, OSB bünyesinde faaliyet gösteren doğalgaz kombine çevrim santralleri üzerinden karşılanmaktadır. 

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü ile TEDAŞ’ın verileri doğrultusunda 2014 yılı itibariyle, İzmir’in enerji tüketimi 17.893.394 MWh olup Türkiye tüketim payı içerisindeki oranı % 8,62’dir.

Kurulu Güç(Üretim) değerleri açısından bakıldığında ise; 2015 yılına ilişkin TEİAŞ verilerine göre; İzmir’in kurulu gücü 4.072 MW olup Türkiye kurulu gücü içindeki payı % 5,61’dir.

Ayrıca, birincil enerji tüketimimizin yaklaşık yarısını oluşturan ve tamamına yakın bir bölümü ithal edilen petrol ürünlerinin rafinaj işlemleri ülkemizde yapılmaktadır. Ülkemizin en büyük rafinerilerinden biri olan Tüpraş Rafinerisi, İzmir kenti sınırları içerisinde Aliağa ilçesinde bulunmaktadır.

Sonuç olarak; İzmir’de yenilenebilir enerji sektörü için oldukça önemli bir yatırım ortamı bulunmaktadır. 

İzmir’de yenilenebilir enerji teknolojilerinin geleceğin enerji pazarında çok önemli bir paya sahip olması beklenmektedir. Yenilenebilir enerjide yatırım fırsatlarının artması bölgenin sahip olduğu yenilenebilir enerji potansiyeli ile birlikte düşünüldüğünde büyük bir rekabet gücü yaratmaktadır. 

Bilgi:

Övgü Pınar
Araştırma, Girişimcilik ve Meslekleri Geliştirme Müdürlüğü
Girişimcilik ve Meslekleri Geliştirme Şefi 
Tel: (232) 498 46 83 
Faks: (232) 498 46 35
E-mail: ovgu.pinar@izto.org.tr