2016 Yılı Oda Hesapları 2017 Hizmet Ücretleri Tarifesi Meslek Grupları ve Faaliyet Kodları (NACE) Stratejik Plan
Sicil Rehberi Ticari İşlemler Rehberi Ticaret Sicili Müdürlüğü Duyuruları Mersis Danışma Masası
İşten Ayrılış Bildirgesi Kredi Protokolleri İndirimli Kuruluşlar Eğitimler
Fuar Teşvikleri Fuar Ziyaretleri Dış Ticaret Talepleri Reklam Fiyat Tarifesi

İzmir Ekonomisi


Anadolu’nun çağdaş yüzü ve batıya açılan kapısı olarak anılan İzmir, yüzyıllardır farklı kültürlere, dinlere ve medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Günümüze kadar devam ettirdiği kültürel çeşitliliği ile bir hoşgörü kenti olma özelliğini taşımaktadır.

İzmir ekonomik büyüklüğü ile Türkiye ekonomisine en fazla katkı veren kentlerin başında gelmektedir.

Sadece Türkiye genelinde değil, İzmir dünya çapında da rakipleriyle yarışmaktadır. Brooking Enstitüsü ve JP Morgan Chase tarafından hazırlanan “Global Metro Monitor 2014” raporunda, 300 şehir arasında İzmir 2014 yılı itibariyle ikinci yükselen ekonomi olarak gösterilmiştir.

2015 yılı itibariyle, İzmir 4.168.415 kişilik nüfusu ile İstanbul ve Ankara’nın ardından Türkiye’nin en büyük üçüncü kentidir. Kentin yıllık nüfus artış hızı yüzde 1,34’dir.

İzmir’in 30 ilçesi bulunmaktadır. En kalabalık ilçesi 477.238 ile Karabağlar, en tenha ilçesi ise 9.403 ile Karaburun’dur.

En kalabalık ilçe olan Karabağlar’ı sırasıyla 470.768 ile Buca, 435.162 ile Bornova, 375.490 ile Konak ve 333.250 ile Karşıyaka takip etmektedir.

9.403 ile en tenha ilçe olan Karaburun’u ise sırasıyla 12.276 ile Beydağ, 28.052 ile Kınık, 28.647 ile Foça ve 29.774 ile Güzelbahçe takip etmektedir.

Nüfusun daha yoğun olduğu merkez ilçelerde ticaret, sanayi ve turizm yoğunlukta iken, nüfusun daha az olduğu merkeze uzak ilçelerde ise tarım ve hayvancılık, deniz kıyısı ilçelerde ise turizm daha yaygın olarak görülmektedir.

İzmir, ülke ekonomisine en fazla katkı sağlayan ekonomilerden biridir. 2011 yılı Gayri Safi Katma Değer (GSKD) bakımından 75,9 milyar TL ile Türkiye ekonomisinden % 6,6 pay almıştır. Kişi başına gayri safi katma değer ise 19.187 TL’dir.

Kent merkezinde ticaret alanında yoğun olarak faaliyet gösterilirken; küçük sanayi siteleri, organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler ve teknoparklar da kent sanayisinin gelişimine katkı sağlamaktadır. İzmir’de ticaretin yoğun olduğu bölgeler kent merkezinde bulunan çarşılar, ticaret siteleri ve alışveriş merkezleridir.

İzmir’in 2015 yılında ödediği vergi miktarı 48,3 milyar TL’dir. Vergi tahsilatı en yüksek illerden birisidir.

Tablo 1: İzmir Makroekonomik Verileri

 

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

İşsizlik Oranı (%)

11,8

16,2

15,1

14,7

14,8

15,4

13,9

15

---

İşsiz Sayısı

156

227

231

243

247

276

243

262

---

(Bin Kişi)

İstihdam Düzeyi

(Bin Kişi)

1.171

1.170

1.303

1.410

1.424

1.514

1.504

1483

---

İstihdam Oranı (%)

39,9

39

42,5

45,5

45,3

47,3

46,1

45,4

---

Kamu Yatırımları (Milyon

TL)

464,4

492,9

457

609

705

1.209

1.476

1.639

---

Teşvikli Sabit Yatırım Tutarı (Milyon TL)

1.011

651

1.890

2.443

9.042

1.648

4.019

3.447

1.090 (Ocak-Eylül 2016)

Kurulan

4.813

4.432

5.103

5.532

4.985

5.400

7.010

6.190

3.579 (Ocak- Eylül 2016)

Firma Sayısı (Kooperatif dahil değil)

Kapanan Firma Sayısı

2.941

3.002

1.773

2.371

2.027

2.085

2.038

1.455

932

(Ocak-Eylül 2016)

(Tasfiye dahil değil)

Yabancı Turist Sayısı

1.040.217

1.060.273

1.155.820

1.388.271

1.368.924

1.407.240

1.294.461

1.201.921

636.407 (Ocak-Ekim 2016)

Vergi Gelirlerinin Tahsilatı

17,7

17,6

22,7

27,6

32,8

36,3

39,8

48,3

---

(Milyar TL)

Banka Toplam Mevduatları

26,8

29,7

33,7

37,9

41,7

48,6

54,7

64,6

69,7 (Ocak-Eylül 2016)

(Milyar TL)

Banka Toplam Nakdi Kredileri (Milyar TL)

19,9

21,5

29,4

38,8

45,9

60,2

66,9

77,9

83,4
(Ocak-Eylül 2016)

Banka Şube Sayısı

667

697

718

748

772

826

837

824

801 (Ocak-Eylül 2016)

Uluslararası Sermayeli Şirketlerin Sayısı (1954-Birikimli)

 

 

 

 

 

 

2.110

2.229

2.345 (Haziran 2016)

Kaynak: TUİK, T.C. Ekonomi Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, BDDK, İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, TOBB İstatistikleri

İzmir ekonomisinde tarım, hayvancılık, balıkçılık, denizcilik, toptan perakende ve ticaret, turizm, lojistik ve enerji sektörleri yatırım açısından öne çıkan sektörlerdir.

İzmir yat turizmden kongre turizmine, inanç turizminden kruvaziyer turizmine kadar hemen hemen her çeşit turizm olanağına sahiptir.

Kruvaziyer turizmde yakaladığı başarı sayesinde, dünyanın en büyük kruvaziyer gemileri İzmir’e sefer koymaktadır. Kruvaziyer gemiler, İzmir için önemli bir gelir kaynağı haline gelmiştir.

Bununla beraber İzmir, zengin jeotermal kaynakları ve kaplıcaları ile dünyada sağlık turizminin merkezi olabilecek potansiyeli barındırmaktadır. Zengin yenilenebilir enerji kaynaklarına sahip İzmir özellikle rüzgar, jeotermal ve güneş enerjisinden faydalanılabilecek bir kenttir.

İzmir, liman kenti olma özelliği ile tarihin her döneminde önemli bir ticaret merkezi olarak ön plana çıkmıştır. Korunaklı bir körfezin etrafında gelişen İzmir verimli topraklara sahip olması, nitelikli işgücü yapısı, hammadde ve ara mamul kaynakları, uygun iklim koşulları, gelişmiş liman ve lojistik altyapısı, dış ticaret odaklı iş ortamı ile iç ve dış pazarlara olan yakınlığı gibi avantajları ile günümüzde birçok ekonomik aktivitenin merkezi durumundadır.

İzmir’in dış ticaretinde limanların büyük payı bulunmaktadır. 2015 yılı gümrük verilerine göre 17,9 milyar dolar ihracat, 17,9 milyar dolar ise ithalat gerçekleştirilmiştir.

İzmir’de yer alan firmaların vergi kimlik numaralarına göre yapılan hesaplamada ise; İzmir’den 2015 yılında 8,3 Milyar TL ihracat, 8,8 Milyar TL ithalat yapılmıştır.

1954 yılında kurulan ve yatırım alanında dünyanın en önemli yayınlarından biri olarak kabul edilen Site Selection Magazine dergisinin yapımcısı ve ABD menşeli Conway Inc.'in yaptığı Dünyanın En Rekabetçi Şehirleri Raporu'na (The World’s Most Competitive Cities) göre İzmir, 2015 yılında uzay-havacılık, kimya-plastik ve enerji sektörlerinde Doğu Avrupa ve Orta Asya'nın en rekabetçi ilk 5 şehri arasında yer almıştır.

Rapora göre İzmir Doğu Avrupa ve Orta Asya'nın;

  • Uzay ve havacılık sektöründe en rekabetçi şehri olurken,
  • Yine aynı Bölgede kimya ve plastik sektöründe en rekabetçi 3. şehir,
  • Enerji sektöründe ise en rekabetçi 3. şehri konumundadır.

Raporda;

  • İzmir'in gelecek 5 yılda yüksek büyüme sergileyeceği,
  • Türkiye'nin ikinci en büyük ticaret merkezi olması,
  • Türkiye'nin sanayi üretiminin yüzde 9,3'ünü gerçekleştirmesi,
  • Genç ve dinamik 4 milyonluk nüfusa sahip olması,
  • Socar (4,8 milyar Dolar yatırım), Pratt & Whitney (75 Milyon Dolar yatırım), Deceuninck (28 Milyon Dolar yatırım), Abengoa/Befesa (Endüstriyel atık arıtma ve geri dönüşüm faaliyeti) gibi firmaların büyük ölçekli yatırımlara ev sahipliği yapmasının katkılarıyla öne çıktığı ifade edilmektedir.

İzmir’in Ege Bölgesi’nin nüfusunun % 41’ini, Türkiye’nin ise % 5,3’ünü temsil ettiği belirtilmektedir.

İzmir yabancı araştırma şirketlerinin raporlarında gün geçtikçe daha fazla sayıda yer almaktadır.

Bu durum, İzmir'in yatırımcılara sunduğu fırsatların arttığını göstermektedir.

İzmir teşvik sisteminden daha fazla pay alabilirse ve İzmir ihracatçısı yurtdışındaki rakipleriyle eşit koşullarda mücadele edebilirse İzmir’in başarıları katlanarak artacaktır.

Eğer İzmir’in yenilenebilir enerji, kimya-plastik ve uzay-havacılık başta olmak üzere turizm, organik tarım, gıda, içecek ve tarıma dayalı sanayi, hazır giyim, tekstil-konfeksiyon ve lojistik potansiyeli kullanılabilirse İzmir’in önü çok açıktır.

Bunun için İzmir-İstanbul Otoyolu, İzmir-Ankara Hızlı Tren Hattı, İzmir Çandarlı Limanı ve İzmir’in kuzeyi ile güneyini birleştirecek “İzmir Körfez Geçiş Projesi” gibi ulaştırma yatırımların tamamlanması, İzmir’de iş-yatırım ortamının iyileştirilmesi, İzmir’de daha çok uluslararası fuar ve kongre düzenlenmesi, İzmir’den yurtdışında ana merkezlere doğrudan uçak seferlerinin arttırılması ve İzmir’in nitelikli iş gücüne daha fazla iş imkanı yaratılması gerekmektedir.
 

Bilgi:

Erdem Alptekin-Şebnem Boran
Araştırma, Girişimcilik ve Meslekleri Geliştirme Müdürlüğü
Uzman
Tel: (232) 498 41 44- 498 43 05
Faks: (232) 498 46 35
E-mail: erdem.alptekin@izto.org.trsebnem.boran@izto.org.tr