2018 Yılı Oda Hesapları 2018 Hizmet Ücretleri Tarifesi Meslek Grupları ve Faaliyet Kodları (NACE) Stratejik Plan
Sicil Rehberi Ticari İşlemler Rehberi Ticaret Sicili Müdürlüğü Duyuruları Mersis Danışma Masası
İşten Ayrılış Bildirgesi Kredi Protokolleri İndirimli Kuruluşlar Eğitimler
Fuar Teşvikleri Fuar Ziyaretleri Dış Ticaret Talepleri Reklam Fiyat Tarifesi

İzmir Ekonomisi


Anadolu’nun çağdaş yüzü ve batıya açılan kapısı olarak anılan İzmir, yüzyıllardır farklı kültürlere, dinlere ve medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Günümüze kadar devam ettirdiği kültürel çeşitliliği ile bir hoşgörü kenti olma özelliğini taşımaktadır.

İzmir ekonomik büyüklüğü ile Türkiye ekonomisine en fazla katkı veren kentlerin başında gelmektedir.

Sadece Türkiye genelinde değil, İzmir dünya çapında da rakipleriyle yarışmaktadır. Brooking Enstitüsü ve JP Morgan Chase tarafından hazırlanan “Global Metro Monitor 2014” raporunda, 300 şehir arasında İzmir 2014 yılı itibariyle ikinci yükselen ekonomi olarak gösterilmiştir.

2017 yılı itibariyle, İzmir 4 milyon 279 bin 677 kişilik nüfusu ile İstanbul ve Ankara’nın ardından Türkiye’nin en büyük üçüncü kentidir. İzmir’de yaşayan nüfusun 2.133.548’i erkek, 2.146.129’u ise kadındır.

Kentin yıllık nüfus artış hızı 2016-2017 döneminde yüzde 1,32’dir.

2015-2016 döneminde İzmir 122.700 kişi göç alırken, 98.900 kişi ise göç vermiştir.

İzmir’de kilometrekare başına düşen kişi sayısı 2017 itibariyle 356 olmuştur. Ortalama hane halkı büyüklüğü ise 3,04’dir.

İzmir’in 30 ilçesi bulunmaktadır.

Nüfusun daha yoğun olduğu merkez ilçelerde ticaret, sanayi ve turizm yoğunlukta iken, nüfusun daha az olduğu merkeze uzak ilçelerde ise tarım ve hayvancılık, deniz kıyısı ilçelerde ise turizm daha yaygın olarak görülmektedir.

İzmir, ülke ekonomisine en fazla katkı sağlayan ekonomilerden biridir. 2014 yılı Gayri Safi Katma Değer (GSKD) bakımından İzmir Türkiye ekonomisinden % 6,23 pay almıştır. Kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla ise 14.257 $’dır.

Kent merkezinde ticaret alanında yoğun olarak faaliyet gösterilirken; küçük sanayi siteleri, organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler ve teknoparklar da kent sanayisinin gelişimine katkı sağlamaktadır. İzmir’de ticaretin yoğun olduğu bölgeler kent merkezinde bulunan çarşılar, ticaret siteleri ve alışveriş merkezleridir.

İzmir’in 2017 yılında ödediği vergi miktarı 63 milyar TL’dir. Vergi tahsilatı en yüksek illerden birisidir.

Tablo 1: İzmir Makroekonomik Verileri

 

2013

2014

2015

2016

2017

İşsizlik Oranı (%)

15,4

13,9

15,0

14,0

---

İşsiz Sayısı

(Bin Kişi)

276

243

262

254

---

İstihdam Düzeyi

(Bin Kiişi)

1.514

1.504

1.483

1.566

---

İstihdam Oranı (%)

47,3

46,1

45,4

47,6

---

Kamu Yatırımları (Milyon TL)

1.209

1.476

1.639

1.763

2.751*

Teşvikli Sabit Yatırım Tutarı (Milyon TL)

1.789

4.344

3.438

1.858

7.560

(Ocak-Aralık 2017)

Kurulan Firma Sayısı (Kooperatif dahil değil)

5.400

7.010

6.190

6.186

7.010

(Ocak-Aralık 2017)

Kapanan Firma Sayısı (Tasfiye dahil değil)

2.085

2.038

1.455

1.378

1.607

(Ocak-Aralık 2017)

Vergi Gelirlerinin Tahsilatı

(Milyar TL)

36,3

39,8

48,3

52,3

63,0

(Ocak-Aralık 2017)

Banka Toplam Mevduatları

(Milyar TL)

48,6

54,7

64,6

76,9

85,9

(Eylül 2017)

Banka Toplam Nakdi Kredileri (Milyar TL)

60,2

66,9

77,9

85,8

104,3

(Eylül 2017)

Banka Şube Sayısı

826

837

824

785

773

(Eylül 2017)

Uluslararası Sermayeli Şirketlerin Sayısı

(1954-Birikimli)

 

2.110

2.229

2.422

 

 

2.553

(Kasım 2017)

Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu, Ekonomi Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği İstatistikleri, 2017

*Planlanan Miktardır

İzmir ekonomisinde tarım, hayvancılık, balıkçılık, denizcilik, toptan perakende ve ticaret, turizm, lojistik ve enerji sektörleri yatırım açısından öne çıkan sektörlerdir.

İzmir yat turizmden kongre turizmine, inanç turizminden kruvaziyer turizmine kadar hemen hemen her çeşit turizm olanağına sahiptir.

Bununla beraber İzmir, zengin jeotermal kaynakları ve kaplıcaları ile dünyada sağlık turizminin merkezi olabilecek potansiyeli barındırmaktadır. Zengin yenilenebilir enerji kaynaklarına sahip İzmir özellikle rüzgar, jeotermal ve güneş enerjisinden faydalanılabilecek bir kenttir.

İzmir, liman kenti olma özelliği ile tarihin her döneminde önemli bir ticaret merkezi olarak ön plana çıkmıştır. Korunaklı bir körfezin etrafında gelişen İzmir verimli topraklara sahip olması, nitelikli işgücü yapısı, hammadde ve ara mamul kaynakları, uygun iklim koşulları, gelişmiş liman ve lojistik altyapısı, dış ticaret odaklı iş ortamı ile iç ve dış pazarlara olan yakınlığı gibi avantajları ile günümüzde birçok ekonomik aktivitenin merkezi durumundadır. İzmir’in dış ticaretinde limanların büyük payı bulunmaktadır.

Ocak-Kasım 2017 itibariyle firma vergi kimlik numaralarına göre yapılan hesaplamada, İzmir ihracatı 8,4, ithalatı ise 8,9 milyar dolardır.

1954 yılında kurulan ve yatırım alanında dünyanın en önemli yayınlarından biri olarak kabul edilen Site Selection Magazine dergisinin yapımcısı ve ABD menşeli Conway Inc.'in yaptığı Dünyanın En Rekabetçi Şehirleri Raporu'na (The World’s Most Competitive Cities) göre İzmir, 2015 yılında uzay-havacılık, kimya-plastik ve enerji sektörlerinde Doğu Avrupa ve Orta Asya'nın en rekabetçi ilk 5 şehri arasında yer almıştır.

Rapora göre İzmir Doğu Avrupa ve Orta Asya'nın;

  • Uzay ve havacılık sektöründe en rekabetçi şehri olurken,
  • Yine aynı Bölgede kimya ve plastik sektöründe en rekabetçi 3. şehir,
  • Enerji sektöründe ise en rekabetçi 3. şehri konumundadır.

Raporda;

  • İzmir'in gelecek 5 yılda yüksek büyüme sergileyeceği,
  • Türkiye'nin ikinci en büyük ticaret merkezi olması,
  • Türkiye'nin sanayi üretiminin yüzde 9,3'ünü gerçekleştirmesi,
  • Genç ve dinamik 4 milyonluk nüfusa sahip olması,
  • Socar (4,8 milyar Dolar yatırım), Pratt & Whitney (75 Milyon Dolar yatırım), Deceuninck (28 Milyon Dolar yatırım), Abengoa/Befesa (Endüstriyel atık arıtma ve geri dönüşüm faaliyeti) gibi firmaların büyük ölçekli yatırımlara ev sahipliği yapmasının katkılarıyla öne çıktığı ifade edilmektedir.

İzmir yabancı araştırma şirketlerinin raporlarında gün geçtikçe daha fazla sayıda yer almaktadır.

Bu durum, İzmir'in yatırımcılara sunduğu fırsatların arttığını göstermektedir.

İzmir teşvik sisteminden daha fazla pay alabilirse ve İzmir ihracatçısı yurtdışındaki rakipleriyle eşit koşullarda mücadele edebilirse İzmir’in başarıları katlanarak artacaktır.

Eğer İzmir’in yenilenebilir enerji, kimya-plastik ve uzay-havacılık başta olmak üzere turizm, organik tarım, gıda, içecek ve tarıma dayalı sanayi, hazır giyim, tekstil-konfeksiyon, otomotiv ve lojistik potansiyeli kullanılabilirse İzmir’in önü açıktır.

Bunun için İzmir-İstanbul Otoyolu, İzmir-Ankara Hızlı Tren Hattı, İzmir Çandarlı Limanı ve İzmir’in kuzeyi ile güneyini birleştirecek “İzmir Körfez Geçiş Projesi” gibi ulaştırma yatırımların tamamlanması, İzmir’de iş-yatırım ortamının iyileştirilmesi, İzmir’de daha çok uluslararası fuar ve kongre düzenlenmesi, İzmir’den yurtdışında ana merkezlere doğrudan uçak seferlerinin arttırılması ve İzmir’in nitelikli iş gücüne daha fazla iş imkanı yaratılması gerekmektedir.
 

Bilgi:

Erdem Alptekin-Şebnem Boran-Hande Uzunoğlu
Araştırma, Girişimcilik ve Meslekleri Geliştirme Müdürlüğü
Uzman
Tel: (232) 498 41 44- 498 43 05- 498 42 27
Faks: (232) 498 46 35
E-mail: erdem.alptekin@izto.org.trsebnem.boran@izto.org.tr; hande.uzunoglu@izto.org.tr