|
Sanayi
İzmir, Cumhuriyetle birlikte pek çok sanayi kuruluşuna ev sahipliği yapan bir kent konumuna bürünmüştür. Kentte sanayinin gelişiminde; hammadde kaynakları, nitelikli işgücü, ulaşım olanakları ile iç ve dış piyasalara yakınlık en büyük etkenlerdir.
Ülkemizin en önemli petro-kimya tesislerinden olan Petkim İzmir'de faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra kentte öne çıkan sanayi ürünleri; petrol ve kimyevi ürünler, metal, tekstil, makine, otomotiv ile gıda, tütün ve toprağa dayalı sanayidir.
2008 yılında İzmir'de sanayi alanında istihdam edilenlerin sayısı 369 bin olup bu sayı kentteki toplam istihdamın %31,5'ini oluşturmaktadır. İzmir Ege Bölgesi'ndeki sanayi istihdamının da yüzde 47,1'ini karşılamaktadır.
Kentte ilk sanayi kuruluşları Kemalpaşa, Işıkkent ve Pınarbaşı çevresinde oluşmaya başlamıştır. Zamanla daha planlı ve çevreye duyarlı sanayileşmenin gereği olarak, kentin belli bölgelerinde küçük sanayi siteleri, organize sanayi bölgeleri ve serbest bölgeler kurulmuştur.
Sanayide ciddi atılımlar gerçekleştirmiş olan Aliağa, Çiğli, Torbalı ve Kemalpaşa ilçelerinde bulunan Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) yatırımcılara çok çeşitli fırsatlar sunmaktadır. Bununla birlikte Buca, Kınık, Menemen (Deri-Plastik), Ödemiş, Tire, Torbalı Tekeli ve Torbalı Pancar'daki Organize Sanayi Bölgeleri de gelişimlerini sürdürmektedirler.
İzmir'de sayıları 18'i bulan organize sanayi bölgelerinin mevcut durumlarına ilişkin tablo aşağıda yer almaktadır.
Tablo 1. İzmir'de Bulunan Organize Sanayi Bölgeleri
|
OSB ADI |
MEVCUT ALTYAPI HİZMETLERİ |
SANAYİ PARSELLERİ ALANI (m2) |
BOŞ PARSEL ALANI (m2) |
|
İzmir Atatürk OSB |
Faaliyette |
4.000.000 |
- |
|
Kemalpaşa OSB |
Faaliyette |
755.000 |
484.000 |
|
Tire OSB |
Faaliyette |
2.780.459 |
1.292.524 |
|
Aliağa I OSB |
Faaliyette |
4.648.319 |
2.019.090 |
|
Kınık OSB |
İnşaat aşamasında |
472.344 |
- |
|
Ödemiş OSB |
Proje aşamasında |
532.886 |
435.386 |
|
Bergama OSB |
Proje aşamasında |
1.016.801 |
510.000 |
|
Torbalı I OSB |
Proje + Kamulaştırma |
390.000 |
85.000 |
|
Menemen Plastik OSB |
Proje +Kamulaştırma |
920.000 |
80.000 |
|
İzmir Pancar OSB |
İnşaat aşamasında |
558.491 |
- |
|
Bayındır Gıda OSB |
Yer seçimi |
- |
0 |
|
Aliağa II OSB |
Yer seçimi halinde |
- |
0 |
|
Aliağa Kimya OSB |
Yer seçimi halinde |
- |
0 |
|
Seferihisar Teknopark OSB |
Yer seçimi halinde |
- |
0 |
|
Kiraz OSB |
Yer seçimi halinde |
- |
0 |
|
İzmir Merkez Mermer OSB |
Yer seçimi halinde |
- |
0 |
|
Dökümcüler OSB |
Yer seçimi aşamasında |
- |
0 |
|
Otomotiv Yan Sanayi OSB (Kemalpaşa) |
Yer seçimi tamamlandı |
- |
0 |
|
TOPLAM |
|
15.154.300 |
4.906.000 | Kaynak: Ege Bölgesi Sanayi Odası
İzmir'de faaliyette olan organize sanayi bölgeleri; Atatürk OSB, Kemalpaşa OSB, Tire OSB, Aliağa OSB, İTOB ve Buca OSB'dir.
1) İTOB Organize Sanayi Bölgesi
 İTOB OSB Menderes İlçesi, Tekeli Beldesi'nde 250 hektar alanda kuruludur. İzmir merkeze 30 km, Adnan Menderes Havaalanına 18 km mesafede bulunmaktadır.
1.000m2 ile 30.000 m2 arasında 1.353.552 m2 alanda toplam 372 adet sanayi parseli bulunmaktadır. 327 adet parsel tahsislidir. Faaliyette bulunan ve inşaat çalışması devam eden 113 firma bulunmaktadır.
Bölgede tüm altyapı çalışmaları tamamlanmış, çok ileri bir teknolojiye dayalı olarak planlanan 8.000 m3/gün kapasiteli Atıksu arıtma sistemi 2008 yılında devreye alınmıştır.
Doğalgaz iç tesisatı tamamlanan bölgede, doğalgazı bölgeye ulaştırmak üzere iletim hattı projelendirmesi tamamlanmış olup, hat yapım çalışmaları başlamak üzeredir.
Bölgede çeşitli büyüklükteki konferans ve toplantı salonlarının bulunduğu yönetim binası hizmettedir. Akaryakıt istasyonu 2009 yılı Ekim ayında hizmete başlamıştır.
Bölgenin ağaçlandırılacak alanlarında ağaçlandırma tamamlanmış olup, yollar ve yeşil alanlarda büyük oranda bitkilendirilmiştir. Bölge giriş çıkışında 24 saat güvenlik teşkilatı bulunmaktadır.
Elda İçecek AŞ., Ak Galvaniz, Has Prefabrik, AKG İnş. MAlzemeleri, Alkor Aluminyüm, Poyraz Süt, Makpa Endüstriyel Mutfak, Likya Minelco Madencilik, UGS Urla Gıda, Egeli Polisaj, Berke Ambalaj, Ermiş Mobilya bölgede faaliyet gösteren firmalardan bazılarıdır.
2) İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi (İAOSB)
 İAOSB, 7.500.000 m2'lik alana kurulmuş Türkiye'nin en büyük ve en modern organize sanayi bölgelerinden birisidir. 1990 yılında faaliyete geçen Bölgede halen 15 tanesi yabancı sermayeli, 526 fabrika üretim yapmaktadır. Bunların 200'ü ihracat yapmaktadır. Bölgede faaliyet gösteren firmalarda, 30.000 kişi istihdam edilmektedir.
Bölge firmaları ağırlıklı olarak; makine, tekstil, hazır giyim, gıda, plastik, kimya, metal, otomotiv yan sanayi, elektrik ve elektronik sektörlerinde yoğunlaşmıştır. Bölgenin yıllık cirosu 4 milyar, ihracatı 2 milyar ve ithalatı 1 milyar dolar civarındadır.
3) Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi (KOSBİ)
1.030 hektarlık alanı ile Kemalpaşa Organize Sanayi Bölgesi Türkiye'nin en büyük organize sanayi bölgelerinden birisidir.
Dış ticaret açığı vermeyen nadir organize sanayi bölgelerinden olan KOSBİ'nin yıllık ihracatı 1,85 milyar dolar, ithalatı 1,70 milyar dolardır.
KOSBİ'de; demir, çelik ve yan sanayi, gıda, kimya, mermer-yapı malzemeleri-seramik, plastik, tütün ve tütün mamülleri, zirai ilaç, elektrik ve elektronik, kağıt-karton, makine, otomotiv, yem sektörlerinden toplam 191 firma faaliyet göstermektedir. Bölge'de toplam 21.500 kişi istihdam edilmektedir.
4) Tire Organize Sanayi Bölgesi (TOSBİ)
 Tire Organize Sanayi Bölgesi, 4.063.093 m2 alanda kurulmuş, Ege Bölgesi'nin kaynak ve pazar avantajlarını pazar olanaklarıyla bir arada sunan bir bölgedir. Parsel düzenlemesinin tamamı, altyapısının %85'i tamamlanmıştır. Bölgenin %25'i yeşil alandır.
TOSBİ'de; tekstil, gıda, elektrik, yapı malzemeleri, inşaat, makine, otomotiv, zeytinyağı, plastik, kağıt, kimya, tıbbi malzeme, mobilya, tütün ve ağaç sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar bulunmaktadır.
5) Aliağa Organize Sanayi Bölgesi (ALOSBİ)
 Aliağa Organize Sanayi Bölgesi toplam 10 milyon m2'lik alana kurulmuş Türkiye'nin en büyük OSB'sidir. ALOSBİ' de yılık 37.832.389 dolar ithalat, 4.390.189 dolar ihracat yapılmaktadır. Bölgede 90'ı beyaz, 343'ü mavi yakalı toplam 433 kişi istihdam edilmektedir.
ALOSBİ' de muhtelif yiyecek maddeleri, zeytinyağı, alkollü alkolsüz içki, mobilya, plastik ve kauçuk, kimya, ısıtma-soğutma ve klima, demir-çelik, döküm, seri makine, elektrik makineleri ve aygıtları, çelik kostrüksiyon ve madeni yapı elemanları ve enerji sektörlerinde 11'i faaliyette, 23'ü inşaat aşamasında olan toplam 34 adet firma faaliyet göstermektedir.
6) Buca Ege Giyim Organize Sanayi Bölgesi (BEGOS)
 Buca Ege Giyim Organize Sanayi Bölgesi 3 bölüm, 500 dönüm ve 151 parsel den oluşmaktadır. Aydın İzmir otobanına 2 km, havaalanına 10 km, İzmir limanına ise 10 km uzaklıktadır. Bölgede 138 adet konfeksiyon fabrikası yapılması hedeflenmektedir.
Bölgede altyapı yatırımlarının (yol, su, elektrik, kanalizasyon, telefon altyapısı, ADSL sistemi vb) % 80'i tamamlanmıştır.
Organize Sanayi Bölgesinde mevcut durumuyla 3.500 kişiye iş istihdam sağlanmakta ve yıllık 85.000.000 Euro ihracat yapılmaktadır.
İzmir'de OSB'lerin yanı sıra çağdaş ticaret anlayışını yansıtan ve küçük esnafın gelişmesinde önem taşıyan Küçük Sanayi Siteleri yer almaktadır. Bu bölgeler, sanayinin ihtiyaç duyduğu yan sanayi girdilerini sağlayarak hem ülke hem bölge sanayi üretimine büyük katkı koymaktadır. Sayıları 30'u bulan Küçük Sanayi Siteleri küçük yatırımcılar için cazibe unsuru olabilmektedir.
Pınarbaşı-Işıkkent-Kemalpaşa özellikle küçük sanayi siteleri ve ihtisas çarşılarının yoğunluk gösterdiği bir bölgedir. Bu bölgedeki sanayi sitelerinde ana metal, taşıt, plastik, çimento ve toprak mamulleri dallarında büyük, küçük sanayi ve üretim kuruluşları barınmaktadır.
İzmir'de OSB ve KSS'lerin dışında 2 adet serbest bölge ve 1 adet teknoloji bölgesi bulunmaktadır.
Dünyanın önde gelen firmalarını (Hugo Boss, Delphi Packard, Eldor Elektronik, PFW Havacılık gibi) barındıran Ege Serbest Bölgesi 2008 yılı sonu itibarıyla 270 firma ve 14.500 çalışana ev sahipliği yapmakta olup, ticaret hacmi 3,8 milyar dolardır. Bölgenin kuruluşundan itibaren gerçekleşen ticaret hacmi ise 32 milyar dolara ulaşmıştır.
İzmir'deki serbest bölgelerin ticaret hacimleri tabloda görülmektedir. 2009 yılı Ocak-Eylül döneminde Ege Serbest Bölgesi ve Menemen Serbest Bölgesi tüm serbest bölgelerin toplam ticaret hacminin yüzde 16,5'ini karşılamıştır.
Tablo 2. Ocak-Eylül Dönemi Serbest Bölgeler Ticaret Hacimleri ve Değişim Oranları (1.000 ABD $)
|
|
2008 Yılı |
2008 Yılı
(Ocak-Eylül) |
2009 Yılı
(Ocak-Eylül) |
2008/2009
Ocak-Eylül (%) |
|
Ege Serbest Bölgesi |
3.763.964 |
3.117.671 |
1.911.860 |
-38,68 |
|
İzmir Menemen Serbest Bölgesi |
412.922 |
342.927 |
203.823 |
-40,56 |
|
Türkiye Toplam |
24.578.055 |
19.854.329 |
12.805.106 |
-35,50 | Kaynak: www.dtm.gov.tr
2009 yılı Ocak-Eylül döneminde tüm serbest bölgelerdeki toplam istihdamının yüzde 43'ü İzmir'deki serbest bölgeler tarafından karşılanmıştır.
Tablo 3. İzmir'deki Serbest Bölgelerde İstihdam Verileri
|
|
İşçi |
Büro Personeli |
Diğer |
Toplam |
Türkiye İçinde Payı % |
|
Ege Serbest Bölgesi |
13.032 |
808 |
0 |
13.840 |
35,1 |
|
İzmir Menemen Serbest Bölgesi |
1.455 |
186 |
201 |
1.842 |
5 |
|
Türkiye Toplam |
29.294 |
4.627 |
2.572 |
36.493 |
100 | Kaynak: www.dtm.gov.tr / Ocak-Eylül 2009
2001 yılı temmuz ayında yürürlüğe giren "Teknoloji Bölgeleri Kanunu" ile teknoparkların oluşturulması sonucunda 2005 yılı Nisan ayı itibariyle ülkemizde 17 adet Teknoloji Geliştirme Bölgesi kurulmuştur. İzmir Teknoloji Geliştirme Bölgesi de bunlardan biridir.
İzmir üstüne düşen görevi yerine getirmek adına Valilik koordinatörlüğünde teknoloji geliştirme bölgesi oluşturma çalışmaları kapsamında İzmir Urla'da Yüksek Teknoloji Enstitüsü kampüsü içinde yaklaşık 200 ha.lık bir alan üzerine teknopark kurulmuştur.
Bölgenin faaliyete geçmesiyle ülke araştırmacılarına, üniversitelere, diğer araştırma kuruluşlarına teknik destek hizmeti verecek, gereğinde deneysel üretim ilişkileri kuracak çalışmalar başlatılmıştır. Bölgedeki firmaların sayısı 60'a ulaşmıştır.
Bölgede faaliyet gösteren firmalar ile üniversiteler arasında işbirlikleri gerçekleştirilmekte, üniversite öğretim elemanları projelerde yer almakta üniversite öğrencileri ise part time iş ve staj imkanı bulmaktadır.
Yatırım ortamı bakımında elverişli olan İzmir'e yerli ve yabancı sermaye her geçen gün daha fazla ilgi göstermeye devam etmektedir. Bu bakımdan OSB'ler, KSS'ler, serbest bölgeler ve teknoloji bölgesi yatırımcılar için önemli fırsatlar sunmaktadır.
BİLGİ: Erdem Alptekin / Hande Uzunoğlu
Tel: 498 41 44 / 498 43 61
Email: erdem.alptekin@izto.org.tr / hande.uzunoglu@izto.org.tr
|